Từ ngày 1/6/2026, Trung Quốc chính thức áp dụng Lệnh 280 của Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC), đánh dấu bước thay đổi quan trọng trong cơ chế quản lý đối với các doanh nghiệp nước ngoài xuất khẩu thực phẩm vào thị trường này. Quy định mới được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả kiểm soát an toàn thực phẩm, đồng thời tạo ra những rào cản kỹ thuật chặt chẽ hơn đối với hàng hóa nhập khẩu, trong đó có nông sản Việt Nam.

Hoạt động xuất khẩu nông sản qua cửa khẩu sang Trung Quốc ngày càng chịu sự kiểm soát nghiêm ngặt về chất lượng và truy xuất nguồn gốc.

Là thị trường tiêu thụ lớn nhất của nhiều mặt hàng nông sản Việt Nam như sầu riêng, thanh long, chuối, mít, xoài, hạt điều và gạo, Trung Quốc nhiều năm qua vẫn được xem là điểm đến chiến lược của doanh nghiệp xuất khẩu. Tuy nhiên, cùng với xu hướng siết chặt quản lý chất lượng và truy xuất nguồn gốc, việc tiếp cận thị trường này ngày càng đòi hỏi doanh nghiệp phải đáp ứng các tiêu chuẩn cao hơn thay vì chỉ bảo đảm sản lượng như trước.

Theo quy định mới, hoạt động quản lý sẽ không chỉ dừng lại ở việc cấp mã đăng ký cho doanh nghiệp sản xuất thực phẩm nước ngoài mà còn mở rộng sang công tác đánh giá rủi ro, giám sát sau đăng ký và kiểm tra tính nhất quán của toàn bộ hồ sơ xuất khẩu. Thông tin về doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, vùng nguyên liệu, nhãn hàng hóa và hồ sơ hải quan phải được đồng bộ tuyệt đối. Bất kỳ sai lệch nào cũng có thể dẫn đến việc lô hàng bị giữ lại để kiểm tra hoặc thậm chí bị từ chối nhập khẩu.

Đáng chú ý, cơ chế hậu kiểm cũng được tăng cường đáng kể. Nếu phát hiện doanh nghiệp vi phạm các quy định về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc hoặc khai báo không trung thực, cơ quan chức năng Trung Quốc có thể đình chỉ hoặc hủy hiệu lực mã đăng ký xuất khẩu. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp sẽ mất quyền tiếp cận thị trường cho đến khi hoàn tất quá trình khắc phục và được chấp thuận trở lại.

Việc chuẩn hóa vùng trồng, cơ sở đóng gói và hệ thống truy xuất nguồn gốc giúp doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao từ thị trường Trung Quốc.

Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản Việt Nam đứng trước yêu cầu phải đầu tư mạnh hơn vào hệ thống quản lý chất lượng. Không chỉ vùng trồng, cơ sở đóng gói hay quy trình sản xuất cần được kiểm soát chặt chẽ, mà các chỉ tiêu về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kim loại nặng, vi sinh vật, độc tố và các chất ô nhiễm khác cũng phải được kiểm nghiệm đầy đủ trước khi hàng hóa được đưa lên đường xuất khẩu.

Các chuyên gia nhận định rằng xu hướng siết chặt tiêu chuẩn nhập khẩu không chỉ diễn ra tại Trung Quốc mà còn xuất hiện ở nhiều thị trường lớn như Liên minh châu Âu, Hoa Kỳ, Nhật Bản và Hàn Quốc. Vì vậy, việc đáp ứng các yêu cầu mới không nên được xem là giải pháp mang tính đối phó mà cần trở thành một phần trong chiến lược phát triển lâu dài của doanh nghiệp.

Đối với các đơn vị xuất khẩu, phòng kiểm nghiệm đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc kiểm soát chất lượng sản phẩm trước khi thông quan. Những kết quả phân tích chính xác về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kim loại nặng, vi sinh vật hay các chỉ tiêu an toàn thực phẩm không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thiểu nguy cơ bị trả hàng mà còn góp phần nâng cao uy tín với đối tác quốc tế.

Việc Trung Quốc áp dụng Lệnh 280 từ ngày 1/6 được xem là một bước chuyển từ quản lý hành chính sang quản lý dựa trên đánh giá rủi ro và năng lực tuân thủ của doanh nghiệp. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, những doanh nghiệp chủ động đầu tư vào chất lượng, minh bạch nguồn gốc và hệ thống kiểm nghiệm sẽ có nhiều lợi thế hơn trong việc duy trì thị phần tại thị trường hơn 1,4 tỷ dân này, đồng thời tạo nền tảng để mở rộng xuất khẩu sang các thị trường có yêu cầu cao khác trong tương lai.